به گزارش پایگاه خبری پیام خانواده؛ عاشورا تنها رویدادی در تاریخ اسلام نیست؛ بلکه «یکی از مهمترین امتیازات جامعه شیعه بر دیگر جوامع مسلمان» و به تصریح صاحبنظران، به خودی خود عامل همبستگی و وحدت ملی است. محرم در ایران همچون «دهکدهای جهانی» عمل میکند که در آن انسانها با هر گرایش، قوم و قبیلهای در خیمه عزای امام حسین(ع) گرد هم میآیند. در این میان، نه فقط همکیشان شیعه، بلکه ایرانیان با هر دین و آیینی، همصدا با دیگر هممیهنان به عزاداری برای اهلبیت(ع) میپردازند و این رویداد را نمادی از وحدت و یکپارچگی ایرانیان رقم میزنند. به بیانی روشنتر، ایران را میتوان «مرکز تشیع» و خاستگاه اصلی برگزاری پرشکوهترین آیینهای عاشورایی دانست که نگاه جهانیان را در ایام محرم به خود معطوف میسازد.
محرم؛ نمایشی از همبستگی اجتماعی فراتر از قومیتها
از دیرباز، ماه محرم به عنوان یک فصل مهم اجتماعی، کارکردی فراتر از سوگواری صرف داشته است. این ایام، فرصتی برای تجدید میثاق با ارزشهای دینی و فرصتی برای انسجام و همبستگی اجتماعی و ملی است. محرم و عزاداریهای آن، ظرفیتهای فوقالعادهای برای تقویت سرمایه اجتماعی و ایجاد اتحاد میان اقشار مختلف جامعه فراهم میآورد. به گفته کارشناسان، «محرم و امام حسین(ع) به خودی خود عامل همبستگیاند» و مردم را حول یک محور و پرچم واحد گرد هم میآورند و آن را به «نماد وحدت و همبستگی اجتماعی» تبدیل میکنند.
فضاسازی شهری در ماه محرم، یکی از بارزترین مصادیق این همبستگی است. در شهرهایی چون اصفهان، که به عنوان یکی از کانونهای مهم ترویج فرهنگ عاشورایی شناخته میشود، سنت دیرینه سیاهپوش کردن معابر به شکل یک رویداد فرهنگی، با مشارکت فعال شهرداری، هیئتهای مذهبی و مردم رقم میخورد. نصب هزاران پرچم سیاه، المانها و کتیبههای عاشورایی بر در و دیوار شهرها، این پیام را به گوش همگان میرساند که محرم و عاشورا، در ایران نه یک مناسبت مقطعی، بلکه یک «فرهنگ پایدار» است که در دل جامعه جاری و ساری است.
کارکردهای چندگانه محرم در جامعه امروز ایران
آیینهای عاشورا در طول تاریخ، کارکردهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی مختلفی داشتهاند و به عنوان ابزاری قدرتمند برای انتقال مفاهیم و ارزشهای دینی به نسلهای آینده عمل کردهاند.
بر اساس دیدگاههای جامعهشناختی، مناسک عزاداری در ایران، همواره نقش خود را در همبستگی اجتماعی و تقویت انسجام ملی ایفا کردهاند. این ظرفیت با هدایت و برنامهریزی صحیح میتواند به «افزایش سرمایه اجتماعی» و «تقویت وحدت ملی» کمک کند. در شرایط کنونی، مسئولان فرهنگی بر این باورند که محرم امسال، فرصتی کمنظیر برای تبیین فرهنگ عاشورا و تقویت انسجام اجتماعی فراهم آورده است. مراسمهای عزاداری به گونهای برنامهریزی میشوند که ضمن پاسداشت شعائر دینی، به عنوان نمادی از «وحدت و یکپارچگی» مردم در میادین شهری نیز تداوم یابند.
جمعبندی
محرم در ایران، در قامت یک «دهکده جهانی عشق» در کوچهپسکوچههای ایران، فرصتی استثنایی برای پاسداشت میراثی است که در آن، عشق به حسین بن علی(ع) و یارانش، فراتر از هرگونه مرز جغرافیایی، دینی و قومی، دلها را به هم گره میزند. این ایام یادآور ظرفیت عظیم فرهنگ عاشورا در ایجاد «همدلی»، «همبستگی» و «اقتدار ملی» در سختترین شرایط روزگار است.